ജനകീയാസൂത്രണം

ആദ്യ സർക്കാർ ഭരണപരിഷ്കാര സമിതി

1957

ആദ്യ കേരള സർക്കാർ ഭരണപരിഷ്കാര സമിതി രൂപീകരിച്ചു. ഇ.എം.എസ്. നമ്പൂതിരിപ്പാട് അധ്യക്ഷനായ സമിതി ജില്ല–പ്രാദേശിക തലങ്ങളിലെ വികസന തീരുമാനങ്ങളിൽ ഉദ്യോഗസ്ഥ മേധാവിത്വം കുറയ്ക്കുകയും തദ്ദേശസ്ഥാപനങ്ങളുടെ പങ്കാളിത്തം വർധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യാനുള്ള നിർദേശങ്ങൾ മുന്നോട്ടുവച്ചു.

കേരള പഞ്ചായത്ത് നിയമം

1960

കേരള പഞ്ചായത്ത് നിയമം രൂപംകൊണ്ടു. തുടർന്ന് 1963-ൽ പഞ്ചായത്ത് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടക്കുകയും 1964-ഓടെ സംസ്ഥാനത്താകെ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് സംവിധാനം വ്യാപിക്കുകയും ചെയ്തു.

ജില്ലാതല വികേന്ദ്രീകരണ പരീക്ഷണങ്ങൾ

1991

ജില്ലാതലത്തിലേക്ക് അധികാരം കൈമാറാനുള്ള നിയമപരവും സ്ഥാപനപരവുമായ ശ്രമങ്ങൾ കേരളത്തിൽ നടന്നു. ഈ ഘട്ടം പിന്നീട് കൂടുതൽ ആഴത്തിലുള്ള ജനാധിപത്യ വികേന്ദ്രീകരണത്തിനുള്ള അനുഭവപാഠങ്ങൾ നൽകി.

ഭരണഘടനാ ഭേദഗതികൾ

1993

പഞ്ചായത്തുകൾക്കും നഗരതദ്ദേശസ്ഥാപനങ്ങൾക്കും ഭരണഘടനാപരമായ സ്ഥാനം നൽകുന്ന 73-ാം, 74-ാം ഭേദഗതികൾ പാർലമെന്റ് പാസാക്കി. അവ യഥാക്രമം 1993 ഏപ്രിൽ 24-നും ജൂൺ 1-നും പ്രാബല്യത്തിൽ വന്നു. ഇന്ത്യയിലെ വികേന്ദ്രീകൃത ജനാധിപത്യത്തിന് പുതിയ ഭരണഘടനാ അടിത്തറ ഇതോടെ രൂപപ്പെട്ടു.

കേരള പഞ്ചായത്ത് രാജ് - മുനിസിപ്പാലിറ്റി നിയമങ്ങൾ

1994

ഭരണഘടനാ ഭേദഗതികളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ കേരള പഞ്ചായത്ത് രാജ് നിയമവും കേരള മുനിസിപ്പാലിറ്റി നിയമവും നിലവിൽ വന്നു. ജനകീയാസൂത്രണത്തിന്റെ സ്ഥാപനപരമായ അടിത്തറ ഇതായിരുന്നു.

പുതിയ തദ്ദേശസ്ഥാപനങ്ങളും വികേന്ദ്രീകരണത്തിനായുള്ള ഒരുക്കങ്ങളും

1995

പുതിയ നിയമപ്രകാരമുള്ള തദ്ദേശസ്ഥാപന തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ നടന്നു. സർക്കാർ വകുപ്പുകളിലെ ചുമതലകളും സ്ഥാപനങ്ങളും ജീവനക്കാരെയും തദ്ദേശസ്ഥാപനങ്ങളിലേക്ക് കൈമാറുന്ന പ്രക്രിയയും ഈ കാലത്ത് ആരംഭിച്ചു. അതേ വർഷം നടന്ന അന്താരാഷ്ട്ര കേരളപഠന കോൺഗ്രസ് കേരളത്തിന്റെ വികസനപാതയും ഭാവിയും സംബന്ധിച്ച വിപുലമായ ചർച്ചകൾക്ക് വേദിയായി.

പദ്ധതി വിഭവങ്ങളുടെ വലിയൊരു പങ്ക് തദ്ദേശസ്ഥാപനങ്ങളിലേക്ക്

1996

സംസ്ഥാന പദ്ധതി വിഭവങ്ങളുടെ 35–40 ശതമാനം വരെ തദ്ദേശസ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് കൈമാറാനുള്ള നിർണായക തീരുമാനം പ്രഖ്യാപിച്ചു. അധികാരവികേന്ദ്രീകരണത്തിന് ധനപരമായ അടിത്തറ നൽകുന്ന ചരിത്രപരമായ നീക്കമായിരുന്നു ഇത്.

ജനകീയാസൂത്രണ പ്രസ്ഥാനത്തിന് തുടക്കം

1996

ഒമ്പതാം പഞ്ചവത്സര പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമായി ജനകീയാസൂത്രണ പ്രസ്ഥാനം ഔദ്യോഗികമായി ആരംഭിച്ചു. ഗ്രാമസഭകൾ, ജനപങ്കാളിത്തം, വികസന സെമിനാറുകൾ, കർമസമിതികൾ, സന്നദ്ധ സാങ്കേതിക വിദഗ്ധർ, വലിയ പരിശീലന ശൃംഖല എന്നിവയിലൂടെ താഴെനിന്നുള്ള ആസൂത്രണം ഒരു സംസ്ഥാനവ്യാപക ജനകീയ പ്രസ്ഥാനമായി മാറി.

തദ്ദേശപദ്ധതികൾ സ്ഥാപനവൽക്കരിക്കുന്നു

1998

തദ്ദേശസ്ഥാപനങ്ങൾക്കുള്ള പദ്ധതി വിഹിതം മാനദണ്ഡങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ വിതരണം ചെയ്യുന്ന സംവിധാനം ശക്തിപ്പെട്ടു; ഗ്രാമസഭയിൽ നിന്ന് വികസന സെമിനാർ, കർമസമിതി, പദ്ധതി രൂപീകരണം, ജില്ലാ ആസൂത്രണ സമിതി അംഗീകാരം എന്നിങ്ങനെ ജനപങ്കാളിത്ത ആസൂത്രണത്തിന്റെ വിപുലമായ നടപടിക്രമം സ്ഥാപനവൽക്കരിച്ചു.

കുടുംബശ്രീയുടെ തുടക്കം

1998

ജനകീയാസൂത്രണവും ശക്തിപ്പെട്ട തദ്ദേശസ്വയംഭരണ സംവിധാനവും സൃഷ്ടിച്ച പശ്ചാത്തലത്തിൽ ദാരിദ്ര്യനിർമാർജനവും സ്ത്രീശാക്തീകരണവും തദ്ദേശഭരണവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന കുടുംബശ്രീ ആരംഭിച്ചു.

അധികാരവികേന്ദ്രീകരണത്തിന് കൂടുതൽ ശക്തമായ നിയമചട്ടക്കൂട്

1999

അധികാരവികേന്ദ്രീകരണ സമിതിയുടെ ശുപാർശകളെ തുടർന്ന് പഞ്ചായത്ത് രാജ്, മുനിസിപ്പാലിറ്റി നിയമങ്ങളിൽ നിർണായക ഭേദഗതികൾ നടന്നു. ഗ്രാമസഭകൾ ശക്തിപ്പെടുത്തൽ, കൂടുതൽ ജനപങ്കാളിത്തം, സുതാര്യത, തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട ജനപ്രതിനിധികൾക്ക് കൂടുതൽ തീരുമാനാധികാരം, ഓംബുഡ്സ്മാൻ, അപ്പീൽ ട്രൈബ്യൂണൽ തുടങ്ങിയ സ്ഥാപനങ്ങൾ ഇതിന്റെ ഭാഗമായി.

ഭരണവികേന്ദ്രീകരണ പ്രക്രിയ പൂർത്തിയാകുന്നു

2000

1995-ൽ ആരംഭിച്ച വിവിധ വകുപ്പുകളിലെ ചുമതലകളും സ്ഥാപനങ്ങളും ഉദ്യോഗസ്ഥരെയും തദ്ദേശസ്ഥാപനങ്ങളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ഭരണവികേന്ദ്രീകരണ പ്രക്രിയ 2000 ജൂലൈയോടെ പ്രധാനമായും പൂർത്തിയായി.

കേരള വികസന പദ്ധതി

2002

പത്താം പഞ്ചവത്സര പദ്ധതിക്കാലത്ത് ജനകീയാസൂത്രണത്തിന്റെ അനുഭവങ്ങൾ വിലയിരുത്തി വികേന്ദ്രീകൃത ആസൂത്രണ പരിപാടി കേരള വികസന പദ്ധതി എന്ന പേരിൽ പുനഃസംഘടിപ്പിച്ചു. പ്രസ്ഥാനഘട്ടത്തിൽ നിന്ന് സ്ഥാപനവൽക്കരണത്തിലേക്കുള്ള മാറ്റത്തിന്റെ കാലമായിരുന്നു ഇത്.

ജനകീയാസൂത്രണത്തിന്റെ പുനരുജ്ജീവനം

2007

പതിനൊന്നാം പദ്ധതിക്കാലത്ത് വീണ്ടും ജനകീയാസൂത്രണം എന്ന ആശയത്തിന് ഊന്നൽ നൽകി; അധികാരവികേന്ദ്രീകരണത്തിന്റെ സ്ഥാപനവൽക്കരണം പൂർത്തിയാക്കുകയും ജനപങ്കാളിത്തം ശക്തിപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുക എന്ന ലക്ഷ്യം മുന്നോട്ടുവന്നു.

പുതിയ തലമുറ വികസനപ്രശ്നങ്ങളിലേക്ക്

2016

മുൻകാല അനുഭവങ്ങളെ വിലയിരുത്തി ജനകീയാസൂത്രണത്തെ പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കാനുള്ള ശ്രമം പതിമൂന്നാം പദ്ധതിയോടൊപ്പം ശക്തമായി. പരമ്പരാഗത അടിസ്ഥാനസൗകര്യ ചോദ്യങ്ങൾക്കപ്പുറം പുതിയ സാമൂഹിക–സാമ്പത്തിക പ്രശ്നങ്ങളെ ജനപങ്കാളിത്തത്തോടെ നേരിടുക എന്ന സമീപനം മുന്നോട്ടുവന്നു.

ദുരന്താനന്തര പുനർനിർമാണത്തിലെ ജനപങ്കാളിത്തം

2018

പ്രളയവും മണ്ണിടിച്ചിലും സൃഷ്ടിച്ച വലിയ ദുരന്തത്തിന് പിന്നാലെ പുനർനിർമാണത്തിൽ ജനകീയാസൂത്രണത്തിന്റെയും ജനാധിപത്യ വികേന്ദ്രീകരണത്തിന്റെയും സമീപനം ഉപയോഗിക്കാനുള്ള ജനകീയ പങ്കാളിത്തവും പുനർനിർമാണവും പോലുള്ള ഇടപെടലുകൾ രൂപപ്പെട്ടു.

പ്രതിസന്ധികളിൽ തദ്ദേശഭരണത്തിന്റെ പുതിയ പങ്ക്

2021

പ്രളയകാലത്തും തുടർന്ന് കോവിഡ് മഹാമാരിക്കാലത്തും തദ്ദേശസ്ഥാപനങ്ങൾ പ്രാദേശിക പ്രതികരണം, സേവനവിതരണം, ജനപങ്കാളിത്തം എന്നിവയിൽ നിർണായക പങ്കുവഹിച്ചു. മൂന്ന് പതിറ്റാണ്ടത്തെ വികേന്ദ്രീകരണത്തിന്റെ സ്ഥാപനശേഷി പുതിയ സാഹചര്യങ്ങളിൽ പരീക്ഷിക്കപ്പെട്ട കാലഘട്ടമായിരുന്നു ഇത്.

ജനകീയാസൂത്രണത്തിന് 30 വർഷം

2026

ജനകീയാസൂത്രണം ആരംഭിച്ച് മൂന്ന് പതിറ്റാണ്ട് പൂർത്തിയാകുന്ന സന്ദർഭം. ഭൂതകാലത്തെ ആഘോഷിക്കുന്നതിനപ്പുറം വിജയങ്ങളും പരാജയങ്ങളും അനുഭവങ്ങളും രേഖകളും വീണ്ടെടുത്ത് അടുത്ത തലമുറയ്ക്ക് കൈമാറാനും, അധികാരവികേന്ദ്രീകരണത്തിന്റെ ഭാവി പുനർചിന്തിക്കാനുമുള്ള ഘട്ടം.

ഓർമ്മകളിൽ നിന്ന് ഡിജിറ്റൽ ആർക്കൈവിലേക്ക്